احساس امنیت اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن با تأکید بر نقش پلیس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

چکیده

زمینه و هدف: به نظر می‌رسد احساس امنیت که اگر بیش از نفس امنیت حائز اهمیت نباشد، حداقل به اندازه آن درخور توجه است، در اکثر تحقیقات اجتماعی مغفول مانده است. پژوهش حاضر بر آن است تا با بررسی میزان احساس امنیت اجتماعی، عوامل مؤثر بر آن را شناسایی کند.
روش‌شناسی: داده ‌ها و اطلاعات با بهره‌گیری از روش پیمایشی و به وسیلة پرسشنامه، جمع‌آوری شده‌اند. در این پژوهش با استفاده از روش نمونه‌ گیری خوشه‌ ای چندمرحله‌ ای و نمونه‌ گیری تصادفی ساده، از 384 نفر از شهروندان بالای 18 سال شهر نور، داده‌ ها و اطلاعات موردنظر جمع‌آوری و مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفته است.
یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نتایج آماری پژوهش نشان می‌دهد که میانگین احساس امنیت اجتماعی جمعیت‌آماری مورد مطالعه، در حد متوسط (92/2) بوده و متغیرهای مشارکت اجتماعی، اعتماد اجتماعی، نگرش به عملکرد نیروی پلیس و پایگاه اقتصادی- اجتماعی با متغیر وابسته رابطه مستقیم دارند. تحلیل رگرسیون چندمتغیره نیز مشخص می‌کند که به ترتیب میزان اعتماد اجتماعی، نگرش به عملکرد نیروی انتظامی، میزان مشارکت اجتماعی و پایگاه اقتصادی- اجتماعی پاسخگویان، در تبیین میزان احساس امنیت اجتماعی شهروندان نوری سهم عمده‌ای داشته و مقدار تبیین به دست آمده نیز 2/32 درصد است. با توجه به رسالت اجتماعی پلیس، پیشنهاد شده است: سازمان پلیس در انجام مأموریت‌ها، بیش از هر چیز موجبات مشروعیت خود و اعتماد مردم به پلیس را فراهم سازد.      

کلیدواژه‌ها


- احمدی، یعقوب و عطا اسمعیلی (1389)، سنجش احساس امنیت زنان مبتنی بر عوامل چندبعدی و میان‌رشته‌ای در شهر مشهد، جامعه­شناسی کاربردی، سال بیست و یکم، شماره پیاپی 38، شماره دوم، صص 190- 169.
- آزاد ارمکی، تقی و افسانه کمالی (1383)، اعتماد اجتماعی و جنسیت: بررسی تطبیقی اعتماد متقابل در بین دو جنس، مجله جامعه­شناسی ایران، دوره­ی پنجم، شماره دوم، صص 132- 100.
- افشار، زین­العابدین (1385)، بررسی امنیت اجتماعی زنان در شهر تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته جامعه­شناسی، تهران: دانشگاه تهران.
- بشیریه، حسین (1373)، جامعه­شناسی سیاسی، تهران: نشر نی.
- بوزان، باری (1378)، مردم، دولت­ها و هراس، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ اول.
- بیابانی، غلامحسین (1384)، چارچوب روش­شناختی برای بررسی احساس امنیت، فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی،‌ سال اول، شماره 1.
- بیات، بهرام (1388)، جامعه­شناسی احساس امنیت، تهران: امیرکبیر.
- پاتنام، روبرت (1377)، دموکراسی و سنت­های مدنی (تجربه ایتالیا و درس­هایی برای کشورهای در حال گذار) ، ترجمه محمدتقی دلفروز، تهران: روزنامه سلام.
- پناهی، حمید ؛ اکبریان، مهدی ؛ جاوید، نورمحمد و علی ناصری­نژاد (1389)، افزایش احساس امنیت شهروندان شهرری با اجرای طرح مبارزه با ارازل و اوباش، فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 22، صص 204-187.
- پورمؤذن، علی­محمد (1388)، بررسی رابطه نقش اجتماعی پلیس و احساس امنیت خانواده­ها مطالعه موردی (شمال تهران) ، فصلنامه نظم و امنیت اجتماعی، شماره سوم، سال دوم، صص 126- 101.
- تاجران، عزیزالله و حسن کلاکی (1388)، بررسی تأثیر عملکرد پلیس بر احساس امنیت شهروندان تهرانی، فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی، سال چهارم، صص 586- 561.
- تاجیک، محمدرضا (1377)، مدخلی بر مفاهیم و دکترین­های‏ امنیت ملی، مجموعه­ی مقالات همایش توسعه و امنیت‏ عمومی، معاونت امنیتی و انتظامی وزارت کشور.
- ترابی، یوسف و آیت گودرزی (1383)، ارزش­ها و امنیت اجتماعی، فصلنامه دانش اجتماعی، سال ششم، شماره دوم، صص 46- 31.
- جمالی، هاجر و فریبا شایگان (1390)، نقش تاکسی بی­سیم بانوان بر احساس امنیت زنان تهرانی، فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی، سال ششم، شماره اول، صص 114- 95.
- چلبی، مسعود (1375)، جامعه­­شناسی نظم؛ تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی، تهران: نشر نی.
- حبیب­پور، کرم و رضا صفری شالی (1388)، راهنمای جامع تحقیقات پیمایشی در SPSS، تهران: انتشارات لویه – متفکران.
- ربانی خوراسگانی، علی و وحید قاسمی (1381)، نگرش مردم شهر اصفهان در مورد آسیب­های نظام اجتماعی ایران با تأکید بر تحلیل آسیب دین­گریزی در جامعه، مجله جامعه­شناسی ایران، صص 165- 148.
- ربانی، رسول؛ ادیبی، مهدی و زهرا طاهری (1390)، تبیین جامعه­شناختی عوامل مؤثر بر نقش و حضور نیروی انتظامی در ایجاد احساس امنیت در بین شهروندان اصفهانی سال 1388، فصلنامه دانش انتظامی، سال دوازدهم، شماره دوم، صص: 110-75.
- رضایی، علی­محمد و حمیدرضا حاتمی (1389)، سهم مؤلفه­های احساس امنیت در تبیین تغییرات آن با روش تحلیل عاملی (مطالعه­ی موردی شهروندان استان لرستان)، دوماهنامه‌ی توسعه­ی انسانی پلیس، سال هفتم، شماره­ی 33، صص 60- 49.
- ریتزر، جورج (1374)، نظریه جامعه­شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی، چاپ چهارم.
- زنجانی­زاده اعزازی، هما (1380)، زنان و امنیت شهری، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، شماره 34، شماره 3 و 4.
- زنگی‌آبادی، علی و مهدی زنگنه (1390)، سنجش احساس امنیت اجتماعی در بین شهروندان شهرهای کوچک و مرزی (مطالعه موردی: شهر خواف)، فصلنامه دانش انتظامی، سال سیزدهم، شماره اول، صص: 65-41.
- ساروخانی، باقر و فاطمه هاشم­نژاد (1390)، بررسی رابطه سرمایه اجتماعی (مؤلفه­های آن) و احساس امنیت اجتماعی در بین جوانان شهر ساری، فصلنامه جامعه­شناسی مطالعات جوانان، سال دوم، شماره دوم، صص 94- 81.
- سرایی، حسن (1390)، جمعیت­شناسی: مبانی و زمینه­ها، تهران: سمت.
- عبدی، توحید؛ شرافتی پور، جعفر و سیدغلامرضا سجادی (1388)، تأثیر عملکرد پلیس اجراییات در افزایش احساس امنیت شهروندان مراجعه­کننده به بوستان­های تهران، فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی، سال چهارم، شماره چهارم، صص600- 587.
- عرشی­ها، مریم السادات و آتوسا مدیری (1390)، تأثیر فضاهای جنسیتی­شده بر احساس امنیت زنان نمونه­های موردی میدان مادر و میدان راه‌آهن، فصلنامه پژوهش اجتماعی، سال چهارم، شماره 13، صص 142- 119.
- علی خواه، فردین و مریم نجیبی ربیعی (1384)، زنان و ترس از جرم در فضاهای شهری، فصلنامه­ی علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال ششم، شماره 22، صص 131- 109.
- عنایت، حلیمه؛ موحد، مجید و اله رحم حیدری (1391)، مطالعه رابطه­ی اعتماد اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی در میان جوانان 29- 15 سال ساکن شهرهای شیراز و یاسوج، جامعه­شناسی کاربردی، سال بیست و سوم، شماره پیاپی 45،
شماره­ی اول، صص 104- 81.
- کاهه، احمد (1384)، مجموعه مقالات همایش امنیت اجتماعی، جلد 1، تهران: انتشارات گلپونه.
- کرامتی، مهدی (1384)، بررسی میزان احساس امنیت در بین حاشیه­نشینان تهران بزرگ، فصلنامه­ی مطالعات امنیتی، شماره دوم و سوم، تابستان و پاییز،صص 304- 287.
- کرامتی، مهدی (1385)، بررسی میزان احساس امنیت در بین شهروندان کشور (پیمایش دوم)، فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، سال دوم، شماره 7 و 6.
- کلمنتس، کوین (1384)، به سوی جامعه­شناس امنیت، ترجمه محمد قاسمی، تهران: فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 24.
- کیوان حسینی، اصغر (1379)، دوازده نکته محوری در باب امنیت، فصلنامه مطالعات دفاعی و امنیتی، سال هفتم، شماره 25.
- گروسی، سعیده؛ میرزایی، جلال و احسان شاهرخی (1386)، بررسی رابطه اعتماد اجتماعی و احساس امنیت (مطالعه موردی دانشجویان دختر دانشگاه آزاد جیرفت)، فصلنامه دانش انتظامی، سال نهم، شماره دوم، صص 39-26.
- گیدنز، آنتونی (1378)، تجدد و تشخص، جامعه و هویت شخصی در عصر جدید، ترجمه ناصر موفقیان، تهران: نشر نی.
- معاونت اجتماعی ناجا (1382)، بررسی میزان احساس امنیت اجتماعی از دیدگاه شهروندان تهرانی، (گزارش نظرسنجی شماره 189)، تهران: معاونت اجتماعی ناجا.
- معاونت اجتماعی و ارشاد فاتب (1383)، بررسی میزان احساس امنیت اجتماعی در بین حاشیه­نشینان تهران بزرگ به تفکیک مناطق، (گزارش نظرسنجی آذرماه 1383)، تهران: معاونت اجتماعی و ارشاد فاتب.
- مک کین­لای، آردی و آر. لیتل (1380)، امنیت جهانی؛ رویکردها و نظریه­ها، ترجمه اصغر افتخاری، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- نبوی، سید عبدالحسین؛ حسین­زاده، علی­حسین و سیده هاجر حسینی (1389)، بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی، جامعه­شناسی کاربردی، سال بیست و یکم، شماره پیاپی 40، شماره چهارم، صص 96- 73.
- نوروزی، فیض­الله و سارا فولادی سپهر (1388)، بررسی احساس امنیت اجتماعی زنان 29- 15 ساله شهر تهران و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن، فصلنامه راهبرد، سال هجدهم، شماره 53، صص 159- 129.
- نویدنیا، منیژه (1382)، درآمدی بر امنیت اجتماعی، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال ششم، شماره مسلسل 19.
- نویدنیا، منیژه (1385)، گفتمانی پیرامون امنیت اجتماعی، فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، معاونت اجتماعی و ارشاد ناجا(مرکز مستندات اجتماعی)، شماره چهارم و پنجم.
- نیازی، محسن و یاسمن شادفر (1390)، بررسی رابطه بین میزان اعتماد اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی در بین زنان مناطق شمال (1 و 2) و مناطق جنوب (19 و 20) شهر تهران، فصلنامه مطالعات شهری دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان، سال اول، شماره اول، صص 178- 147.
- نیازی، محسن؛ شفایی­مقدم، الهام و یاسمن شادفر (1390)، بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی در بین زنان مناطق شمال (1 و 2) و جنوب شهر (19 و 20) تهران، فصلنامه جامعه­شناسی مطالعات جوانان، سال دوم، شماره سوم، صص 160- 131.
- هابز، توماس (1387)، لویاتان، ترجمه حسین بشیریه، تهران: نشر نی، چاپ پنجم.
ورسلی، پیتر (1378)، نظم اجتماعی در نظریه­های جامعه­شناسی، ترجمه سعید معیدفر، تهران: مؤسسه فرهنگی انتشاراتی تبیان، چاپ اول.
-  Buzan, Barry, Weaver, Ole, Jaap de Wilde (1998), 'Security: A New Framework for Analysis'.
-  Buzan, Barry; Weaver, Ole (1998), 'Liberalism and security: the contradictions of the liberal leviathan', Copenhagen peace research institute (COPRI) Working papers.
-  Eldrige, l (2005), 'Mean little Girls', Network, Inc.
-  Krisotakis, G & Gamarnikow, E (2004), 'What is social capital and how does it relate to health?' International Journal of Nursing Studies, Vol. 41, pp: 43-50.
-  Maslow, A. H. (1970), 'Motivation and personality', New York: Harper and Row, PP 664- 638.
-  Putnam, Robert, D (1999), 'the Prosperous Community: Social Capital and Public Life', the American Prospect, Inc.
-  Putnam, Robert, D (2000), 'Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community', Touchstone, New York, N. Y: Simon & Schuster.
-  Putnam, Robert, D and Goss, Kristin, A (2001), 'Introduction', in Putnam (ed), Democracies in Flux, The Evolution of Social Capital in Contemporary Society, Oxford University Press.
-  Putnam, Robert, D and Goss, Kristin, A (2002), 'Democracies in Flux: The Evolution of Social Capital in contemporary Society', Oxford University Press.
-  Roe, Paul (1996), 'The Societal Security Dilemma', Copenhagen peace research institute (COPRI), Working papers.
-  Schneier, B (2008), 'The Psychology of Security', In S. Vandenay (Ed.): AFRICACYPT, Germany: Spriger-Verlad Berlin Heidelberg.
-  Vuetic, S. (2002), Traditional versus societal security and the role of securitization, Toronto: Free University of Berlin and York University.