مؤلفه‌های اثرگذار در پیشگیری از تخلفات اجتماعی براساس قرآن کریم و روایات اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم انتظامی امین

2 استادیار گروه اخلاق دانشکده عقیدتی سیاسی

چکیده

زمینه و هدف: تخلفات و آسیب‌های اجتماعی از جمله ناهنجاری‌های جامعة انسانی هستند. این پژوهش به تعیین، تبیین و اولویت‌بندی آموزه‌های قرآنی و رواییِ بازدارنده از تخلفات و آسیب‌های اجتماعی پرداخته است. بنابراین هدف اصلی این پژوهش احصای مؤلفه‌های اثرگذار در پیشگیری از تخلفات اجتماعی بر اساس قرآن کریم و روایات اسلامی می‌باشد.
روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، در زمرة تحقیق‌های توصیفی- تحلیلی و از نظر رویکرد از نوع آمیخته به‌شمار می‌رود. همچنین در پژوهش حاضر از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری استفاده شد. بنابراین اطلاعات اولیه با مراجعه به اسناد قرآنی گردآوری و مفاهیم مورد نیاز با روش تحلیل‌محتوا استخراج گردید. با پالایش و طبقه‌بندی مفاهیم، نمودار هندسیِ تعامل مؤلفه‌ها ترسیم شد، و ماتریس قدرت نفوذ و وابستگی مؤلفه‌های تحقیق ارائه گردید.
یافتهها: در این پژوهش متغیرهای تقوا و خودکنترلی به‌ترتیب در ناحیة نفوذی قرار گرفتند، که نشان‌دهندة بیشترین میزان اثرگذاریِ متغیرهای یادشده در پیشگیری از تخلفات اجتماعی است. متغیرهای صبر و بردباری، عدالت و احسان، به سبب داشتن رابطة متقابل با دیگر متغیرها در ناحیة پیوندی قرار گرفتند. متغیر نظم و انضباط در ناحیة وابستگی قرار گرفت که نشان‌دهندة اثرگذاری حداقلی و اثرپذیری حداکثری آن در مدل پژوهش است.
نتیجهگیری: بر اساس آموزه‌های قرآنی و روایی تقوا، خودکنترلی و صلاحیت‌های درونی مهم‌ترین مؤلفه‌هایی هستند که مانع بروز تخلف در اجتماع شده، و رعایت حقوق افراد را در تعاملات میان‌فردی تضمین می‌کنند.

کلیدواژه‌ها


-       قرآن کریم.
-       آذر، ع‍ادل‌؛ خسروانی، فرزانه و جلالی، رضا (1392). تحقیق در عملیات نرم. تهران: سازمان مدیریت صنعتی.
-       ابن أبی الحدید، عبد الحمید بن هبة الله (1404ق). شرح نهج­البلاغه. ج2، قم: مکتبة آیة الله المرعشی النجفی‏.
-       ابن بابویه، محمد بن علی (1362). الخصال. تصحیح على‌اکبر غفارى، ج2، قم: جامعة مدرسین‏.
-       ابن بابویه، محمد بن علی (1400ق). الأمالی(للصدوق). چاپ پنجم، بیروت: اعلمی‏.
-       ابن بابویه، محمد بن علی (1403ق)‏. معانی الأخبار. به‌کوشش علی‌اکبر غفاری، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏.
-       ابن شعبه حرانی، حسن بن علی (1382). تحف العقول، ترجمه احمد جنتی، تهران: مؤسسه امیرکبیر.
-       اردبیلی، محمدعلی (1385). آمار جنایی، فصلنامه دادگستری جمهوری اسلامی ایران.
-       انصاریان، حسین (1383). ترجمه قرآن کریم. قم: اسوه.
-       پاینده، ابو­القاسم (1363). نهج ­الفصاحه (مجموعه کلمات قصار حضرت رسول ص). تهران:‏ دنیای دانش.
-       تمیمی آمُدی، عبدالواحد بن محمد (1366). تصنیف غرر الحکم و دُرر الکلم. قم: دفتر تبلیغات.
-       توسلی، محمدحسن؛ صادقی، محمدامین (1394). آموزه های اسلامی پیشگیری از جرم. نشریه بصیرت و تربیت اسلامی، 12 (32)، صص 43-73.
https://www.sid.ir/Fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=245096
-       حاجی‌تبار، حسن (1398). نقش نهادهای مذهبی در پیشگیری از جرم: چالش‌ها و راهکارهای مقابله با آن. فصلنامة علمی‌پژوهشی پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، دورة 15، شمارة 56، صص 47-68.
http://ijrj.baboliau.ac.ir/article_666893.html
-       حر عاملی، محمد بن حسن‏ (1364). ترجمه وسائل الشیعة، کتاب جهاد النفس‏. تهران: ناس.
-       درویشی، صیاد و داوودی دهاقانی، ابراهیم (1399). تأثیر فرهنگ بومی اسلامی بر پیشگیری از جرم در شهر قم. دوفصلنامة علمی‌پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی، سال دوازدهم بهار و تابستان، شمارة 23، صص 107-129.
http://ensani.ir/fa/article/438247/
-       دشتی، محمد. (1379). ترجمه نهج البلاغه. قم: مشهور.
-       ­راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق‏)، مفردات ألفاظ القرآن‏. به‌کوشش صفوان عدنان‏ داوودی، بیروت: نشر دار الشامیه.
-       سبزواری، ملا هادی (1369). منظومه ملاهادی سبزواری. تصحیح و تعلیق از آیت الله حسن زاده آملى و تحقیق و تقدیم از مسعود طالبى، ج5، تهران: نشر ناب.
-       شفیعی، جمال؛ پرنوره، علی (1395). تأثیر هویت دینی، ملی در پیشگیری از جرائم وآسیب‌های اجتماعی. فصلنامه علمی امنیت ملی، 6 (20)، صص 35-57.
https://ns.sndu.ac.ir/article_623.html
-       صالح، صبحی. (1414ق). تحقیق و شرح نهج­البلاغه. قم:‏ انتشارات هجرت.
-       طباطبایی، محمدحسین (1374). ترجمة تفسیر المیزان. 20 جلدی، ترجمه محمدباقر موسوی، ج18، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم.
-       عبدی، رمضانعلی و افتخاری، اصغر (1398). طراحی الگوی اسلامی-ایرانی پیشگیری اجتماعی از وقوع جرم و تأثیر آن بر امنیت اجتماعی با تأکید بر نقش ناجا. فصلنامة علمی-‌پژوهشی امنیت ملی تابستان 1398، دوره 9، شمارة 32 ، صص 233 -263.
https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=524880
-       فولادوند، محمدمهدی (1418ق). ترجمه قرآن کریم. تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی‏.
-       کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق‏). الکافی. به‌کوشش علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی. ج2، تهران: دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم.
-       گسن، ریموند (1370). جرم‌شناسی کاربردی. ترجمة مهدی کی‌نیا، تهران: نشر مترجم.
-       گل‌محمد خامنه، علی (1384). پیشگیری از جرم. دانشگاه علوم انتظامی.
-       مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (1378). ایمان و کفر(ترجمه کتاب الایمان و الکفر جلد 64 بحارالانوار). ترجمه عزیزالله ‏عطاردی قوچانی، 2جلدی، تهران: عطارد.
-       مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (1403ق). بحارالانوار. 111 جلدی، ج72، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
-       معین، محمد (1378). فرهنگ فارسی معین. شش‌جلدی، چاپ سیزدهم، تهران: نشر امیرکبیر.
-       موسوی خمینی، روح الله (1385). شرح چهل حدیث، قم: مؤسسه‌ تنظیم و نشر­ آثار امام خمینی(ره).
-       میلانی، علیرضا و علی‌محمدی، مرتضی (1395). پیشگیری اولیه از وقوع جرایم و تخلفات و عوامل مؤثر بر آن بر اساس آموزه‌های قرآنی. فصلنامه علمی بصیرت اسلامی، 13 (36)، صص 49-68.
http://init.jrl.police.ir/article_10400.html
-       نراقی، احمد (1389). معراج السعاده، چاپ هفتم، قم: انتشارات قائم آل محمد(ص).
-       بهبهانی، وحید و محمدباقر بن محمد اکمل‏ (1426ق). حاشیة الوافی (للبهبهانی). قم: مؤسسة العلامة المجدّد الوحید البهبهانی.
-     Huang, J. J., Tzeng, G. H., & Ong, C. S. (2005). Multidimensional data in multidimensional scaling using the analytic network process. Pattern Recognition Letters, 26(6), 755-767.
https://doi.org/10.1016/j.patrec.2004.09.027
-     Lewis-Beck, M., Bryman, A., & Futing Liao, T. (Eds.) (2004). The SAGE Encyclopedia of Social Science Research Methods. SAGE Publications Inc.
https://doi.org/10.4135/9781412950589
-     Ravi, V., Shankar, R., & Tiwari, M. K. (2005). Productivity improvement of a computer hardware supply chain. International Journal of Productivity and Performance Management, 54(4), 239-255.
https://doi.org/10.1108/17410400510593802
-     Takkar, J., Deshmukh, S. G., Gupta, A. D., & Shankar, R. (2007). Development of a Balanced Scorecard, An Integrated Approach of Interpretive Sructural Modeling (ISM) and Analytic Network Process (ANP). International Journal of Productivity and Performance Management, 56(1), 25-59.
https://doi.org/10.1108/17410400710717073