تدوین مدل ساختاری رفتارهای پرخطر جوانان براساس مهارت مدیریت خشم با نقش واسطه‌ای تاب‌آوری: تأکید بر ابعاد انتظامی - امنیّتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات برنامه درسی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.

2 استادیار پژوهشی، پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی ناجا، تهران، ایران .

3 کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی، مؤسسه آموزش عالی چرخ نیلوفری، تهران، ایران.

4 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران.

5 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، سنندج، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: در بین عوامل متعدد مرتبط با رفتارهای پرخطر گروه‌های سنی جوان، مهارت مدیریت خشم و میزان تاب‌آوری آن‌ها به‌عنوان مجموعه‌ای از مهارت­ها و استعدادهای روانی یکی از مهم‌ترین عوامل پیش‌بینی­کننده رفتارهای پرخطر و درنتیجه میزان انتظام و امنیّت جامعۀ انسانی به­شمار می‌رود؛ زیرا در بین گروه سنی مورد مطالعه روابط درهم‌تنیده و پیچیده‌ای وجود دارد. ازاین‌رو، هدف از پژوهش حاضر تدوین مدل ساختاری نقش مهارت مدیریت خشم بر رفتارهای پرخطر جوانان با واسطه‌گری تاب‌آوری است.
روش‌: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی از نوع همبستگی است. جامعۀ آماری را دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز در سال تحصیلی 1399-1400 تشکیل می‌دهند که براساس آمار اخذشده حدود 27000 نفر هستند. نمونه آماری براساس جدول کرجسی مورگان، تعداد 383 نفر از طریق فراخوان اینترنتی به‌صورت داوطلبانه و آنلاین (برخط) با توجه به محدودیت تردد کرونا در پژوهش حاضر شرکت کردند. در ادامه، برای جمع‌آوری داده‌های موردنیاز از پرسشنامه‌های مهارت کنترل خشم حاجتی و همکاران (1387)، ابعاد تاب‌آوری واگنیلد (2009) و پرسش­نامۀ خطرپذیری ایرانی (1387) بهره‌برداری شد و سپس، برای تجزیه‌وتحلیل داده‌های احصائی از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد، مدل پیشنهادی از برازش قابل­قبولی برخوردار است؛ زیرا تصریح شد اثر مستقیم مهارت مدیریت خشم بر رفتارهای پرخطر )001/0),P(363/0- ( و اثر غیرمستقیم (022/0),P(427/0- ( و همچنین اثر کل بین متغیرها (001/0),P(424/0- ( می‌باشد که هر سه از نظر آماری معنادار هستند و این بدین معناست که مهارت مدیریت خشم به‌طور مستقیم و غیرمستقیم با رفتار پرخطر رابطۀ معناداری دارد.
نتیجه‌گیری: مهارت مدیریت خشم موجب افزایش میزان تاب‌آوری و درنتیجه سبب کاهش گرایش به رفتار پرخطر و افزایش نظم و احساس امنیّت اجتماعی در بین جوانان می‌شود.

کلیدواژه‌ها


  • بهادری خسروشاهی، جعفر؛ حبیبی کلیبر، رامین و فرید، ابوالفضل. (1396). اثربخشی برنامه آموزش مروج سلامت بر استرس تحصیلی، مهارت‌های زندگی و رفتارهای پرخطر در دانش­آموزان. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 10(1)، صص 64-73. قابل بازیابی از:https://b2n.ir/b76884
  • جعفری، سیمین؛ امان‌اله‌نژاد کلخوران، مجتبی و طالبی، روح‌الله. (1393). تأثیر آموزش کنترل خشم بر پرخاشگری دختران تکواندوکار نوجوان مبتدی. مطالعات روان­شناسی ورزشی،3(8)، صص 88-77. قابل بازیابی از:https://spsyj.ssrc.ac.ir/article_95.html
  • حاجتی، فرشته السادات؛ اکبرزاده، نسرین و خسروی، زهره. (1387). تأثیر آموزش برنامه ترکیبی درمان شناختی رفتاری با رویکرد مثبت‌گرایی بر پیشگیری از خشونت نوجوانان شهر تهران. فصلنامۀ مطالعات روان‌شناختی دانشگاه الزهرا،4(3)، صص 35-56. قابل بازیابی از:https://b2n.ir/e63913
  • خانکش، مریم؛ امینی رارانی، مصطفی و نصرت‌آبادی، مهدی. (1399). تأثیر آموزش مدیریت خشم بر پرخاشگری و اضطراب کودکان کار. دو ماهنامه علمی پژوهشی دانشگاه علوم پژشکی سمنان(کومش)،22(2)، صص 255-262.‌ قابل بازیابی از: https:// https://b2n.ir/f53515
  • رشید، خسرو. (1394). رفتارهای پرخطر در بین دانش­آموزان نوجوان دختر و پسر شهر تهران. نشریه رفاه اجتماعی، 15(57)، صص 31-56. قابل بازیابی از: https://b2n.ir/f76518
  • زاده‌محمدی، علی و احمدآبادی، زهره. (1387). هم‌وقوعی رفتارهای پرخطر در بین نوجوانان دبیرستان‌های شهر تهران. فصلنامه خانواده‌پژوهی،4(1)، صص 100-87. قابل بازیابی از: https://jfr.sbu.ac.ir/article_95055.html
  • شکوهی‌یکتا، محسن؛ اکبری زردخانه، سعید؛ محمودی، مریم و دشتی، دینا. (1397). اثربخشی برنامه آموزش مدیریت خشم بر احساس خصومت و سلامت روان‌شناختی والدین. دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی،19(2) پیاپی 72، صص 44-53. قابل بازیابی از:https://b2n.ir/s28388
  • شهبازیان خونیق، آرش و حسنی، امید. (1397). نقش تاب‌آوری و رفتارهای پرخطر در تمایزگذاری دانشجویان با بهزیستی ذهنی بالا و پایین. مجله علوم پزشکی رازی،25(10)، صص 21-30. قابل بازیابی از: https://b2n.ir/e77706
  • صدری دمیرچی، اسماعیل؛ بشرپور، سجاد؛ رمضانی، شکوفه و کریمیان­پور، غفار. (1396). اثربخشی آموزش برنامه تاب‌آوری بر خشم و بهزیستی روان‌شناختی دانش‌آموزان تکانشور. مجله روان­شناسی مدرسه و آموزشگاه،6(4)، صص 120-134. قابل بازیابی از:http://jsp.uma.ac.ir/article_607.html
  • صلحی، مهناز و محمدعلی، لیلا. (1394). بررسی وضعیت کنترل خشم در دانشجویان، مجله علوم مراقبتی نظامی،2(4)، صص 238-25. قابل بازیابی از:https://b2n.ir/d44787
  • طارمیان، علی (1378). سوءمصرف مواد در نوجوانان. تهران: انتشارات تربیت.
  • عطادخت، اکبر، رنجبر، محمدجواد؛ غلامی، فائزه و نظری، طوبی. (1392). گرایش دانشجویان به رفتارهای پرخطر و ارتباط آن با متغیرهای فردی - اجتماعی و بهزیستی روان‌شناختی. مجله سلامت و مراقبت،15(4)، صص 50-59. قابل بازیابی از:https://b2n.ir/x31965
  • فتحی، مرجان؛ احدی، حسن؛ جمهری، فرهاد و کلهرنیا گلکار، مریم. (1398). نقش میانجی تاب‌آوری در ارتباط میان هیجان‌خواهی و مصرف الکل در جوانان 40 -24 سال شهر تهران: یک مطالعه توصیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان،18(12)، صص 1211-1232. قابل بازیابی از:https://b2n.ir/r07196
  • قادرزاده، امید و قادری، بهروز. (1395). تحلیل چندسطحی خشونت‌ورزی: مطالعه پیمایشی خشونت‌ورزی دانش آموزان دبیرستان‌های شهر سقز. پژوهش‌های راهبردی امنیّت و نظم اجتماعی. پیاپی12(1)، صص 61-80. قابل بازیابی از:https://ssoss.ui.ac.ir/article_20950_0.html
  • گلی، زهرا سادات؛ میرصیفی‌فرد، لیلا السادات و شماخی، فاطمه (1399). اثربخشی آموزش مهارت‌های مدیریت استرس و خشم بر کیفیت زندگی و تاب‌آوری و کاهش شدّت درد در بیماران مبتلا به میگرن. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد،62(6)، صص 1896-1906.‌ قابل بازیابی از:https://b2n.ir/u75152
  • محجل‌رضایی، شیوا؛ علی­زاده، فریدون و برهانی‌زاد، شبنم. (1396). رابطه ابعاد کمال‌گرایی، حمایت اجتماعی و گرایش به رفتارهای پرخطر در دانشجویان. ششمین کنگره انجمن روان­شناسی ایران. تهران 26 آبان 1396. قابل بازیابی از: https://civilica.com/doc/732474/
  • محمدباقر، علی؛ محمدی­فر، محمدعلی؛ امین بیدختی، علی‌اکبر و ایزانلو، بلال. (1399). مؤلفه‌های موفقیت شطرنج‌بازان حرفه‌ای: نقش مؤلفه‌های کارکردهای اجرایی مغز با بررسی میانجیگری تاب‌آوری. مجلۀ علوم روان‌شناختی،19(89)، صص 579-591. قابل بازیابی از: https://b2n.ir/e94335
  • مهرابی، حسینعلی؛ محمودی، فهیمه و مولوی حسین. (1395). پیش­بینی گرایش به رفتارهای پرخطر بر اساس باورهای دینی، هیجان­خواهی، آلودگی محیط و رسانه‌ها در دانشجویان دختر. مجله دانش و پژوهش در روان­شناسی کاربردی،17(2) پیاپی 64، صص 4-14. قابل بازیابی از: https://b2n.ir/g03356
  • میکائیلی، نیلوفر؛ گنجی، مسعود و طالبی جویباری، مسعود. (1391). مقایسه تاب­آوری، رضایت زناشویی و سلامت روان در والدین با کودکان دارای ناتوانی یادگیری و عادی. فصلنامۀ علمی پژوهشی ناتوانی‌های یادگیری، 2(1)، صص 120-137. قابل بازیابی از:http://jld.uma.ac.ir/article_115.html
  • نیازی، محسن؛ عباس­زاده، محمد و سعادتی، موسی. (1396). ساخت و روایی یابی مقیاس رفتارهای پرخطر با کاربرد نرم‌افزار Smart-PLS (مورد مطالعه جوانان 15-34 سال شهر تبریز). فصلنامۀ اعتیاد پژوهی سوءمصرف مواد،1(43)، صص 31-50. قابل بازیابی از: https://b2n.ir/r61997
  • Brigman, G. A. & Campbell, C. (2003). Helping students improve academic achievement and school success behavior. Professinal School Counseling,7(2),pp 91-98. Retrieved from:https://journals.sagepub.com/home/pcx
  • Brooks, J. E. (2006). Strengthening resilience in children and youths: Maximizing opportunities through the schools. Children & Schools,28(2),pp 69-76. Retrieved from:https://academic.oup.com/cs
  • Carr-Gregg, M. R., Enderby, K. C., & Grover, S. R. (2003). Risk-taking behaviour of young women in Australia: screening for health-risk behaviours. Medical journal of Australia, 178(12),pp 601-606. Retrieved from:https://b2n.ir/d48402
  • Fang, F. (2019). Incidence and clinical correlates of anger attacks in Chinese patients with obsessive-compulsive disorder. Journal of Zhejiang University-SCIENCE B,20(4),pp 363-370. Retrieved from:https://www.springer.com/journal/11585
  • Harrison, E. L., McKee, S. A. (2011). Non-Daily Smoking Predicts Hazardous Drinking and Alcohol Use Disorders in Young Adults in a Longitudinal US Sample. Drug Alcohol Depend, 118(1),pp 78-82. Retrieved from:https://doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2011.02.022
  • Maheux, A. J., Evans, R., Widman, L., Nesi, J., Prinstein, M. J., & Choukas-Bradley, S. (2020). Popular peer norms and adolescent sexting behavior. Journal of Adolescence, 78,pp 62-66. Retrieved from:https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2019.12.002
  • Martin, A. J., & Marsh, H. W. (2006).Academic resilience and its psychological and educational correlations: a construct validity approach, Psychology in the Schools,43(3),pp 267-281. Retrieved from:https://doi.org/10.1002/pits.20149
  • Masten, A. S., Powell, J. L., & Luthar, S. S. (2003). A resilience framework for research, policy, and practice. Resilience and vulnerability: Adaptation in the context of childhood adversities, 1(25), 153. Retrieved from:https://b2n.ir/p94843
  • Meidayanti, I., Abdullah, T., & Bustan, N. (2020). The relationship between self efficacy and premarital sexual behavior among high school student in Makassar city. Enfermería Clínica, 30,pp 303-307. Retrieved from:https://doi.org/10.1016/j.enfcli.2019.10.089
  • Ong, J. G., Lim-Ashworth, N. S., Ooi, Y. P., Boon, J. S., Ang, R. P, & Fung, D. S. (2020). An interactive mobile app game to address aggression (RegnaTales): pilot quantitative study. JMIR serious games, 7(2), e13242. Retrieved from:https://games.jmir.org/2019/2/e13242/
  • Serin, N.B. (2019). The Impact of anger management training on anger, aggression and problem-solving skills of primary school students. International Online Journal of Education and Teaching, 6(3),pp 525-543. Retrieved from:https://eric.ed.gov/?id=EJ1246586
  • Shalini, Srinivasan P, Chandra SB. (2018). Effectiveness of aggression management training on aggressive behavior among male delinquent children: a systematic review. Int J Health Sci Re; 8(9),pp 275-280. Retrieved from:http://ijhsnet.com
  • Silk, J. S., Steinberg, L., & Morris, A. S. (2003). Adolescents' emotion regulation in daily life: Links to depressive symptoms and problem behavior. Child development, 74(6),pp 1869-1880. Retrieved from:https://doi.org/10.1046/j.1467-8624.2003.00643.x
  • Wagnild, G. M., & Young, H. M. (1993). Development and psychometric. Journal of nursing measurement, 1(2),pp 165-178. Retrieved from:https://b2n.ir/u60654
  • Ziarko, M., Mojs, E., Sikorska, D., & Samborski, W. (2020). Coping and life satisfaction: Mediating role of ego-resiliency in patients with rheumatoid arthritis. Medical principles and practice, 29(2),pp 160-165. Retrieved from:https://doi.org/10.1159/000503708